مىدانند و به همين دليل حمله را آغاز كردند ، مسلمانان نخست با اصرار از آنها خواستند كه در اين ماه حرام جنگ را آغاز نكنند ، ولى آنها گوش ندادند ، ناچار براى دفاع از خود وارد عمل شدند و مردانه جنگيدند و خداوند آنها را پيروز كرد ( نخستين آيه فوق در اينجا نازل گشت ) ( 1 ) . تفسير : پيروزمندان كيانند ؟ در آيات گذشته سخن از مهاجران فى سبيل اللَّه بود و وعده‌هاى پاداش بزرگى كه خداوند در قيامت به آنها داده است . براى اينكه تصور نشود كه وعده الهى ، مخصوص آخرت است در نخستين آيه مورد بحث سخن از پيروزى آنها - در سايه لطف الهى - در اين جهان مىگويد مىفرمايد : « مساله چنين است و هر كس در برابر ستمى كه به او شده به همان اندازه دست به مجازات زند ، سپس بر او ظلم شود ، خداوند او را يارى خواهد كرد » ( * ( ذلِكَ وَمَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِه ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْه لَيَنْصُرَنَّه اللَّه ) * ) . اشاره به اينكه دفاع در مقابل ظلم و ستم ، يك حق طبيعى است و هر كس مجاز است به آن اقدام كند . ولى تعبير به « مثل » تاكيدى بر اين حقيقت است كه نبايد از حد تجاوز كند . جمله « * ( ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْه ) * » ، نيز اشاره به اين است كه اگر شخص در مقام دفاع از خويشتن تحت فشار ظلم قرار گيرد ، خدا وعده يارى به او داده است ، و به اين ترتيب كسى كه از آغاز سكوت كند و تن به ظلم و ستم در دهد و هيچگونه گام مؤثرى در راه دفاع از خود بر ندارد خدا به چنين كسى وعده يارى نداده است ،

--> ( 1 ) « مجمع البيان » و « در المنثور » ذيل آيات مورد بحث .